Hoe kijk jij als freelancer naar de toekomst? Welke veranderingen raken jou het meest en hoe ga je daarmee om? Om daar zicht op te krijgen, lanceren professoren verbonden aan de Antwerp Management School Sofie Jacobs en Ans De Vos de Loopbaanrader: een grootschalig onderzoek naar werk in disruptieve tijden. En daar betrekken ze iedereen bij: ceo’s, werknemers, ondernemers en freelancers.
Hoe zijn jullie op het idee gekomen om deze survey te lanceren?
“Vanuit ons onderzoek naar duurzame loopbanen en werk zien we al langer dat loopbanen vandaag onder druk staan. Mensen moeten langer werken, jobs veranderen door digitalisering en AI, organisaties worden geconfronteerd met krapte op de arbeidsmarkt, en tegelijk zien we dat werkbaarheid, motivatie en gezondheid niet vanzelfsprekend zijn. De klassieke loopbaanlogica (eerst studeren, dan jarenlang werken in een min of meer stabiele job, en daarna met pensioen), sluit steeds minder aan bij de realiteit.”
Wat hebben mensen nodig om ook in de toekomst productief, tevreden en gezond aan het werk te blijven?
“Daarom vonden we dit een belangrijk moment om een brede stand van zaken op te maken. Niet vanuit één specifiek probleem, zoals burn-out, langer werken of AI, maar vanuit de vraag hoe al die veranderingen samen wegen op loopbanen. Wat hebben mensen nodig om ook in de toekomst productief, tevreden en gezond aan het werk te blijven? En hoe kunnen ze daarin ondersteund worden?”
“Met de Loopbaanradar willen we dus letterlijk de radar aanzetten: waar zitten de sterktes, waar zitten de kwetsbaarheden, en waar moeten we als samenleving, organisaties en individuen meer aandacht voor hebben? Wat de survey ook bijzonder maakt, is dat we verschillende perspectieven samenbrengen: werknemers, zelfstandigen/freelancers en HR-professionals of organisaties. Zo kunnen we nagaan waar die perspectieven samenvallen, maar ook waar er blinde vlekken of spanningen zitten.”
Met de Loopbaanradar willen we letterlijk de radar aanzetten: waar zitten de sterktes, waar zitten de kwetsbaarheden, en waar moeten we als samenleving, organisaties en individuen meer aandacht voor hebben?
“De survey kadert ook binnen de SD Worx-leerstoel aan Antwerp Management School. Later volgend academiejaar, in maart 2027, vieren we 15 jaar van die leerstoel. Dat is een goed moment om niet alleen terug te kijken, maar vooral vooruit te kijken: hoe ziet toekomstbestendig loopbaanbeleid eruit in de komende jaren?”
Waarom is het voor freelancers ook belangrijk om hun stem te laten horen?
“Freelancers worden vaak gezien als mensen die bewust kiezen voor autonomie, vrijheid en flexibiliteit. Dat klopt voor velen ook, en dat zijn belangrijke troeven van freelancewerk. Maar net daardoor dreigt hun loopbaanrealiteit soms te weinig zichtbaar te zijn in het bredere debat over werk en loopbanen.”
De arbeidsmarkt is veel diverser geworden. Freelancers, zelfstandigen en mensen met hybride loopbanen maken daar een steeds belangrijker deel van uit.
“Loopbaanbeleid is vooral gericht op werknemers in organisaties. Denk aan opleiding, doorgroeimogelijkheden, welzijnsbeleid, loopbaangesprekken of interne mobiliteit. Freelancers vallen daar buiten, terwijl zij ook moeten blijven leren, zich moeten herpositioneren, hun netwerk moeten onderhouden, periodes van onzekerheid moeten opvangen en hun gezondheid en motivatie duurzaam moeten bewaken. Hun stem is dus essentieel. Als we willen begrijpen hoe toekomstbestendig loopbanen vandaag zijn, dan mogen we niet alleen kijken naar klassieke werknemersloopbanen. De arbeidsmarkt is veel diverser geworden. Freelancers, zelfstandigen en mensen met hybride loopbanen maken daar een steeds belangrijker deel van uit.”
“Bovendien kunnen freelancers ons veel leren over loopbaanzelfsturing. Zij zijn eigenlijk verplicht om expliciet zelf na te denken over hun waarde op de arbeidsmarkt, hun netwerk, hun ontwikkeling en hun volgende stap. Tegelijk kan net die autonomie kwetsbaar worden als er te weinig ondersteuning, zekerheid of collectieve inbedding is. Daarom is het belangrijk dat hun ervaringen mee worden meegenomen in de Loopbaanradar.”
Freelancers kunnen ons veel leren over loopbaanzelfsturing.
Wat maakt volgens jullie een freelance loopbaan vandaag duurzaam of net kwetsbaar?
“Een duurzame freelance loopbaan is voor ons niet alleen een loopbaan die financieel gezien succesvol is. Het gaat niet enkel over voldoende opdrachten of inkomen. Vanuit het perspectief van duurzame loopbanen kijken we naar drie dimensies: kan iemand op lange termijn productief blijven (inzetbaar), zich gezond voelen, en tevreden zijn met de loopbaan die hij of zij uitbouwt?”
“Voor freelancers betekent dat bijvoorbeeld dat ze voldoende inzetbaar blijven, hun competenties blijven ontwikkelen, een sterk en divers netwerk hebben, en niet afhankelijk worden van één opdrachtgever of één type opdracht. Het betekent ook dat ze keuzes kunnen maken die passen bij hun waarden, energie en levensfase. Autonomie is dus een grote kracht, maar alleen als die autonomie ook gedragen wordt door voldoende middelen: tijd om te leren, financiële buffers, sociale steun, toegang tot relevante netwerken en een realistisch zicht op toekomstige kansen.”
“De kwetsbaarheid zit vaak net in de keerzijde van die autonomie. Freelancers zijn in grote mate zelf verantwoordelijk voor hun loopbaanontwikkeling, welzijn, reputatie, opdrachtenstroom en sociale bescherming. Dat kan veel vrijheid geven, maar ook veel druk. Er is geen HR-afdeling, leidinggevende of organisatie die meekijkt naar ontwikkeling, werkdruk of duurzame inzetbaarheid.”
Een freelance loopbaan wordt duurzaam wanneer vrijheid, ontwikkeling, netwerk, gezondheid en financiële leefbaarheid met elkaar in balans blijven.
“Daarnaast zien we dat freelancers soms vooral bezig zijn met de korte termijn: de volgende opdracht, de volgende deadline, de volgende klant. Dat is begrijpelijk, maar het kan maken dat er te weinig ruimte overblijft voor strategische loopbaanreflectie. Waar wil ik naartoe? Welke opdrachten geven mij energie? Welke competenties moet ik ontwikkelen? Hoe voorkom ik dat ik mezelf vastwerk in een niche die vandaag goed loopt, maar morgen minder toekomstbestendig is? Een freelance loopbaan wordt dus duurzaam wanneer vrijheid, ontwikkeling, netwerk, gezondheid en financiële leefbaarheid met elkaar in balans blijven. Ze wordt kwetsbaar wanneer één van die elementen structureel onder druk komt te staan.”
Als je vandaag al één advies zou mogen geven aan freelancers die zich afvragen hoe toekomstbestendig hun loopbaan is, wat zou dat zijn?
“Ons advies zou zijn: kijk niet alleen naar hoe goed je freelance loopbaan vandaag loopt, maar ook naar wat ze nodig heeft om over vijf of tien jaar nog steeds werkbaar, waardevol en betekenisvol te zijn.”
Voor ons is dat de kern van een toekomstbestendige loopbaan: niet alleen bezig zijn met ‘aan het werk blijven’, maar met de vraag hoe je op een gezonde, tevreden en productieve manier aan het werk kan blijven.
“Een freelance loopbaan duurzaam houden is niet hetzelfde als voortdurend méér doen. Het gaat soms net over bewuster kiezen. Over durven investeren in leren, in netwerken, in samenwerking, in herstel, en in opdrachten die passen bij je talenten en waarden. Voor ons is dat de kern van een toekomstbestendige loopbaan: niet alleen bezig zijn met ‘aan het werk blijven’, maar met de vraag hoe je op een gezonde, tevreden en productieve manier aan het werk kan blijven.”
“Dat is ook waarom we freelancers graag uitnodigen om de Loopbaanradar in te vullen. De survey kan een moment zijn om even stil te staan bij die vragen, en tegelijk bij te dragen aan een beter begrip van freelance loopbanen in België.”
Wat hopen jullie met de resultaten van deze survey te bereiken?
“We hopen in de eerste plaats een scherper beeld te krijgen van hoe mensen in België, en dus onder andere ook freelancers, vandaag naar hun loopbaan kijken. Waar voelen ze zich sterk? Waar maken ze zich zorgen over? Wat hebben ze nodig om inzetbaar, gezond en gemotiveerd te blijven? En zijn er verschillen tussen werknemers, freelancers en organisaties?”
“Daarnaast willen we de resultaten gebruiken om het maatschappelijke debat over loopbanen te verdiepen. Vandaag wordt vaak in losse thema’s gedacht: burn-out, langer werken, arbeidsmarktkrapte, AI, opleiding, flexibiliteit. Dat zijn allemaal belangrijke thema’s, maar ze hangen ook samen. Met de Loopbaanradar willen we net dat bredere loopbaanperspectief zichtbaar maken.”
“We hopen dat de Loopbaanradar een spiegel kan zijn. Een uitnodiging om stil te staan bij de eigen loopbaan: ben ik nog aan het leren? Heb ik voldoende energie? Zie ik toekomst in wat ik doe? Heb ik mensen rond mij die mij ondersteunen? Uiteindelijk willen we met dit onderzoek bijdragen aan loopbanen die niet alleen langer duren, maar ook duurzamer zijn: loopbanen waarin mensen productief, gezond én tevreden kunnen blijven werken.”
Over het onderzoek Loopbaanradar
Het onderzoek Loopbaanradar onderzoekt hoe de veranderingen van vandaag een impact hebben op hoe we werken, keuzes maken en naar loopbanen kijken. Jouw mening is zeer gegeerd. Neem deel aan de Loopbaanradar. Het invullen van de vragen duurt maximaal 10 minuten en de resultaten worden later ook gedeeld via NextConomy.
Loopbaanradar is een grootschalig onderzoek naar werk in disruptieve tijden. De studie is een samenwerking tussen Antwerp Management School, SD Worx, Bpact/Indiville, Het Nieuwsblad en HR Magazine, en kadert binnen de viering van 15 jaar SD Worx-leerstoel ‘Next Generation Work’.
Lees ook :
Je moet ingelogd zijn om een reactie te plaatsen.