Koen Dewettinck (Vlerick): talentmanagement voorbij de loonlijst
Organisaties willen talent wel breder bekijken dan hun eigen loonlijst, maar in de praktijk blijven freelancers en andere externen vaak een aparte groep. Vlerick-professor Koen Dewettinck pleit voor een geïntegreerde blik, zonder de nuances uit het oog te verliezen.
Aanleiding voor ons gesprek is Make Talent Work, het nieuwe boek dat Dewettinck samen met Dirk Buyens en vier collega’s van het Strategic Talent Management Centre van Vlerick Business School schreef. Het boek vertrekt van de 6 B’s van Dave Ulrich: Buy, Build, Bind, Borrow, Boost en Bounce. Maar dit wordt geen boekbespreking. NextConomy wilde vooral weten hoe een Vlerick-prof als Dewettinck naar freelancers en extern talent kijkt, in de aanloop naar de vierde Total Workforce Summit van NextConomy op 26 november.
Bedrijfs- en organisatiepsycholoog Koen Dewettinck combineert onderzoek, lesgeven en praktijk. Hij co-dirigeert het Strategic Talent Management Centre, een netwerk van een dertigtal grote bedrijven, en vervult daarnaast de CEO-rol van Great Place to Work. Zijn positie omschrijft hij zelf als met één been in de praktijk en één in research en opleiding.
Van piekopvang naar competentie
Organisaties werken al lang met externen, legt Dewettinck uit. Oorspronkelijk speelden twee motieven: cyclische activiteiten opvangen en schaarse, specifieke competenties binnenhalen. “Het heeft dus eigenlijk altijd met flexibiliteit te maken gehad maar die is nu wel sterk geëvolueerd.” Dat evolueerde van het periodieke en de timing naar een flexibiliteit die vooral nodig is op het vlak van competenties.”
Die verschuiving botst met de manier waarop organisaties hun mensen indelen. “Mijn ervaring is dat bedrijven toch vaak nog twee verschillende groepen zien.” Dat wringt omdat bedrijven tegelijk inzetten op cultuur, samenwerking en lange termijn. “Als je dan profielen die vaak ook kritische rollen vervullen in je organisatie, daar volledig van uitsluit, kan je je afvragen of dat een goede werkwijze is.”
HR richt zijn inspanningen rond mobiliteit, agility en upskilling nog vooral op de eigen medewerkers. Ingehuurde talenten vallen daar buiten, en dat werkt in twee richtingen. Sommigen “blijven misschien ook op hun stoel zitten” en dragen zo weinig bij tot interne mobiliteit. Dewettinck lanceert ook de omgekeerde vraag: wat doet iemand die al zes of acht jaar dezelfde job doet nog op een extern contract? “Zou die niet beter op de payroll staan?”
Toch kiest hij geen kamp. Een externe die acht jaar in hetzelfde bedrijf werkt, bouwt ook bedrijfsspecifieke kennis op. “Het is dus vaak een grens waarmee beide partijen niet altijd supergelukkig zijn.”
Denken in capabilities
Ik denk dat we het verder moeten kijken dan on the payroll of niet on de payroll.
Dat pleidooi staat ook in het boek. Tijdelijk werk, gig work, bots en technologie horen volgens Dewettinck allemaal in hetzelfde plaatje. Organisaties moeten “vooral vertrekken vanuit de capabilities die ze nodig hebben, en die dan in hun talentecosysteem orkestreren”. De kernvraag luidt altijd: wat hebben we nodig om in de toekomst succesvol te zijn?
Opnieuw volgt een nuance. Een tiental jaar geleden voorspelden managementboeken het einde van retentiebeleid: een kleine kern vaste medewerkers, de rest wordt flexibel. “Zo’n vaart heeft het nu ook niet gelopen.” Kennis van de klant, de cultuur en het interne netwerk blijven waardevol. En de arbeidsmarkt blijkt “iets stabieler en iets minder mobiel” dan decennia geleden voorspeld.
Dewettinck stelt daarbij zelf de vraag die NextConomy-lezers al langer bezighoudt: zitten contractors bij procurement, of staan ze op de radar van talentmanagement? Zijn antwoord: ze moeten meer en meer op dat laatste staan.
Talent of capaciteit?
Is een freelancer dan talent of gewoon ingekochte capaciteit? “Ik denk dat we dat onderscheid eigenlijk niet zouden mogen maken.” Zijn redenering: samenwerking wint aan belang, net omdat technologie veel taken overneemt. “Wat we dan als human beings nog kunnen betekenen, is waarschijnlijk judgment en een stuk samenwerking.”
Onboarding verdient dus energie, ook bij een korte opdracht. Zelfs in een wereld vol freelancers blijft cultuur een troef. Ook een freelancer kiest waar hij zijn tijd besteedt, en weegt naast de voorwaarden mee of hij deel kan uitmaken van een team met engagement en een mooi verhaal. Zijn advies aan werkgevers: “whatever they’re coming from, het komt er altijd op aan om actief aan die cultuur te werken”.
Wie investeert in de freelancer?
Bij ontwikkeling trekken organisaties wel een grens. “De basisassumptie is nog vaak: we trekken iemand aan als freelancer en we gaan ervan uit dat hij zelf aan zijn employability werkt, want dat is uiteindelijk ook zijn waarde op de markt.” Bij onboarding en sfeer maken nog weinig bedrijven een onderscheid. Maar wel bij loopbaangesprekken en langetermijnopleiding.
Dewettinck verwijst naar de kritiek van Nederlandse zzp’ers, die zich niet als volwaardig behandeld voelen. Hij spreekt over een “Calimero-gebeuren”, maar begrijpt ook de logica van organisaties: wie externen volledig in het personeelsbeleid opneemt, verliest een deel van de flexibiliteit waarvoor hij ze inhuurt. Er bestaan tussenvormen. Sommige bedrijven nemen freelancers wel mee in hun opleidingsaanbod via afspraken over hun fee.
Hij vermoedt dat groeigesprekken met de flexibele krachten minder vaak plaatsvinden, maar ziet ook de keerzijde. Sommige freelancers vertellen hem dat ze juist die interne politieke spelletjes willen vermijden: “Ik focus mij op de kerntaak die mij is toevertrouwd.” Die afstand kan ook comfort bieden.
En jonge masters? Die kijken vooral naar de corporate ladder, start-ups en scale-ups of een eigen bedrijf. Freelancen lijkt voor hem eerder “een tweede stap”, na het opbouwen van een sterke competentie. Nochtans groeit het aantal freelancers jaarlijks, volgens cijfers van Unizo en Graydon.
Een terechte observatie
In Make Talent Work krijgt de topic Boosting 46 pagina’s en Borrowing slechts 16. Weerspiegelt die (wan)verhouding de praktijk? Dewettinck aarzelt niet: “Ik denk dat dit een terechte observatie is.” Performance management en vooral career management richten zich bij de ledenbedrijven van het centre op “de harde kern”. Workshops over het talentecosysteem en ingehuurde talenten komen geregeld aan bod, maar de meeste sessies gaan toch wel over interne processen.
Die praktijkervaring kent wel een bias en Dewettinck benoemt die zelf. De dertig leden zijn grote bedrijven, waaronder banken en industriële spelers. “We zijn een kmo-land en hoe kleinere organisaties met externen omgaan, valt buiten het beeld dat we in ons boek ophangen.” Hij wijst bovendien op een valkuil die ook voor grote spelers geldt: “je kan de meest gesofisticeerde systemen hebben, maar de vraag is hoeveel impact ze hebben op de organisatie zelf.” Want individuele leidinggevenden hierin meekrijgen weegt vaak zwaarder dan de oplossing zelf.
De business als eigenaar
Als talent zowel werknemers als externen omvat, raakt het HR, aankoop, legal, finance en de business. Wie houdt dan het overzicht?
Als je mij vraagt: who is the owner? Ik zou zeggen: the business.
Talentmanagement brengt expertise in voor reviews, loopbaanpaden en opleidingen. Maar zodra het een louter HR-thema wordt, haakt de organisatie af. Hoe centraal mensen staan, hangt ook af van het businessmodel en het aandeel loonkosten. Uit zijn werk bij Great Place to Work haalt hij een les: in goede organisaties hoor je dezelfde boodschap bij HR, de eigenaar en de CEO. “Hoe meer iets in een specifiek hoekje zit, hoe gevaarlijker het wordt, denk ik.”
De zevende B
Wanneer AI-agents taken overnemen die vroeger bij freelancers lagen, valt dat dan onder Buy of Borrow? Dewettinck verrast: “Eigenlijk hebben we zeven B’s.” De ‘Bot’ werd al eerder aan het model toegevoegd, maar het boek hield het om een of andere reden bij zes B’s. AI verdween echter als apart thema: het centre verweef het in elk onderwerp, van upskilling tot reskilling. De echte uitdaging ligt bij de governance. “Wie gaat de governance van de bots doen? Moet dat HR zijn of zit het bij IT?” HR en IT zullen moeten samenwerken en organisaties zullen daar een stevige AI-governance rond moeten opbouwen.
Tips voor opdrachtgevers
- Ga het gesprek aan. Bespreek geregeld met je freelancers de werkrelatie en de langere termijn. Sommige bedrijven nemen hen via afspraken over de fee mee in hun opleidingsaanbod.
- Investeer in onboarding en cultuur voor je externen. Ook freelancers kiezen mee op basis van engagement, teamgevoel en een mooi verhaal.
- Vertrek vanuit capabilities, niet vanuit contracten. Bepaal eerst welke competenties je nodig hebt en orkestreer dan de mix van vaste medewerkers, externen en technologie.
- Zet externen op de radar van HR en talentmanagement. Laat hen niet uitsluitend bij aankoop zitten.
- Leg het eigenaarschap bij de business, met HR als expertisepartner, en breng het people-aspect ook op de raad van bestuur.
- Regel de governance van bots tijdig, in samenwerking tussen HR en IT.
Wat bijblijft uit het panelgesprek tijdens de boeklancering
De B van Bot (AI agents) is al wezenlijk deel van de workforce en volgens Gartner eind 2027 op grote schaal volledig doorgebroken (zie interview met Beeline). In het panel heeft ENGI dit aangehaald als hun ‘grootste challenge’.
Ook de B van Bridge (= mensen begeleiden naar ander werk buiten de organisatie ipv koudweg te ontslaan) moet de nodige aandacht krijgen. Het panel heeft daarvoor een oproep gedaan tijdens het debat: ‘need for more mobility between organizations; we should remove barriers to support companies in Belgium.’
Lees ook:
- Dossier Total Workforce management
- Toyota Motor Europe en Beeline op de total Workforce Summit ”je loopt altijd wel ergens tegenaan”
- Total Talent Management ook een strategisch kompas voor de Raad van Bestuur

Je moet ingelogd zijn om een reactie te plaatsen.