Jan Denys: “Het intermediaire ecosysteem is de blinde vlek van onze arbeidsmarkt”

Arbeidsmarktspecialist Jan Denys waarschuwt voor een fundamentele blinde vlek in ons begrip van de moderne arbeidsmarkt. Terwijl LinkedIn, Indeed en talloze HR-techspelers de matching tussen werkgevers en werknemers domineren, blijven ze grotendeels buiten het vizier van onderzoekers en beleidsmakers. Denys bundelde dertien auteurs in een nieuw standaardwerk over de fundamentele verschuivingen. We overlopen hier enkele belangrijke trends.

Van RVA-monopolie naar complex ecosysteem

“Van RVA naar LinkedIn: dat was een van de grootste verrassende veranderingen in de voorbije 50 jaar.” opent Jan Denys ons gesprek. Als samensteller van het nieuwe boek over succesvol matchen in een krappe arbeidsmarkt benadrukt hij hoe tussen vraag en aanbod op de arbeidsmarkt een enorm divers en complex intermediair ecosysteem ontstaan is.

Dit boek, dat op 20 november wordt voorgesteld, is overigens ook de opvolger van zijn eerdere werken uit 2005 en 2015. “Die boeken maakte ik in mijn Randstad-periode. Nu, tien jaar later, was het tijd voor een update. Maar de inhoud is fundamenteel veranderd. Het gaat hier duidelijk niet meer enkel over uitzendarbeid.”

Federgon volgde Randstad graag op als structurele partner. “Een en ander gebeurde in een zeer goede co-creatie. We zijn begonnen met de vragen: wat zijn de belangrijkste thema’s en wie zijn de belangrijke stakeholders in dit debat?”

De academische blinde vlek

Wat Denys vooral opvalt en ergert is het gebrek aan wetenschappelijke aandacht voor de huidige ontwikkelingen. “Er zijn geen arbeidsmarktexperten meer die zich met het intermediaire ecosysteem bezighouden. ” Deze lacune heeft zeker gevolgen: “Wat is de strategie van LinkedIn? Wat geven ze door aan het beleid?” Pogingen om techgiganten te betrekken strandden. “We wilden graag LinkedIn in het boek. Onmogelijk. Dit centraal aangestuurde bedrijf geeft ons geen inzage.”

LinkedIn bepaalt mee wie werk vindt. Indeed stuurt de vacaturemarkt. HR-techbedrijven revolutioneren de rekrutering. Toch weten we amper hoe deze spelers opereren.

Uitzendarbeid op een keerpunt

Denys ziet freelancing als een interessant fenomeen in dit verband. “Freelancing heeft wellicht het gat opgevuld dat ontstond doordat uitzendarbeid heel lang beperkt is geweest in zijn wettelijke mogelijkheden. Stel dat uitzendarbeid vanaf het begin ook contracten van onbepaalde duur had kunnen aanbieden, dan had het misschien een stuk van de markt ingenomen die nu door freelancers wordt ingevuld.”

Het paradoxale contract van onbepaalde duur

Hij benadrukt een ander verrassend inzicht uit zijn eerder onderzoek: “Het aandeel werknemers met een contract van onbepaalde duur is in 50 jaar nooit afgenomen. Dat is voor mij minstens even opmerkelijk als de opkomst van flexibele vormen. Misschien is dat contract wel flexibeler dan we denken?”

Deze paradox illustreert volgens Denys treffend de complexiteit van de moderne arbeidsmarkt. “De behoefte aan flexibiliteit daalt niet – integendeel, die neemt eerder nog toe. Maar de manier om dat in te vullen is veel meer gediversifieerd. Uitzendarbeid had daar niet zo lang geleden nog quasi een monopolie op. Die tijd is voorbij.”

Van uitzendarbeid naar een ecosysteem: de Belgische arbeidsmarkt is echt fundamenteel veranderd.

Technologie: middel, geen doel

Over de groeiende rol en betekenis van HR-tech is Denys genuanceerd. “Er is relatief veel geloof in de technologische mogelijkheden. Maar als socioloog zeg ik: technologie op zich staat nergens voor. Je moet er altijd iets achter zetten. Je moet een bredere visie hebben waarin je technologie inzet om het verschil te maken.”

Het boek bevat overigens met zijn ‘AI Companion’ een interessant innovatief element. ‘Het voelt alsof de auteurs naast je zitten, klaar om je vragen te beantwoorden en je te ondersteunen met hun kennis en expertise.’ lezen we op de eerste pagina’s. Inderdaad, via een handige chatfunctie kan je als lezer niet enkel vragen stellen. Je krijgt ook toegang tot extra functionaliteiten zoals gepersonaliseerd advies, realtime-updates en praktische tools om de inzichten uit het boek meteen toe te passen.

Publiek-private verstrengeling onder druk

Een ander kernthema is de groeiende verwevenheid van publieke en private arbeidsbemiddeling. “Die partnerships zijn structureel geworden. De meerderheid van de vacatures bij de VDAB komt vandaag vanuit de uitzendsector en de privésector.” Maar deze samenwerking staat onder druk. “De VDAB moet besparen. Als die besparingen ervoor zorgen dat alles wat we tot nu toe hebben opgebouwd stopt, dan zijn we terug naar af. Dat wordt op 20 november misschien een interessant discussiepunt.”

Anno 2025 speelt de private sector inzake arbeidsbemiddeling in nagenoeg alle ontwikkelde landen een belangrijker rol dan de publieke arbeidsbemiddeling, ook in België. Toch blijft hun werking ondoorzichtig.

Het controversiële eenheidsstatuut

Het meest controversiële standpunt in het boek komt verrassend genoeg van de vakbond ACV. “De auteurs pleiten voor een eenheidsstatuut tussen werknemers en zelfstandigen en stellen het thema van ondergeschiktheid in vraag. Maar als je dat doet, moet je ook je hele beschermingssysteem herdenken” grijnst Denys. Hij beschouwt dit als voer voor een fundamenteel debat. “In 2026 hebben we 50 jaar uitzendarbeid, in 2028 bestaat het arbeidsrecht 50 jaar. Misschien wordt het tijd om die arbeidswet eens grondig aan te pakken?”

Diversiteit als kracht

Het boek bundelt auteurs uit verschillende hoeken: werkgevers (Agoria en Federgon), vakbonden (ACV), publieke diensten (VDAB, Forem, SERV), academici (HIVA, KU Leuven) private spelers (House of HR, Nextconomy) en nog internationale getuigenissen als die van Wim Davidse over de flexbranche. “De auteurs kregen een volledige carte blanche. Het werd geen hagiografie van een sector waarbij alles fantastisch is.”

Die diversiteit leidt soms tot boeiende contradicties. “De vakbond herhaalt de traditionele kritiek dat uitzendarbeid een opstap is naar werkloosheid. Maar dat wordt mooi weerlegd door het academisch stuk van het HIVA over loopbanen. De lezer moet maar zelf bepalen wat eruit te halen is.”

Van uitzendkantoor naar complex ecosysteem

Marleen Deleu schetst in haar Nextconomy-bijdrage hoe sterk de hr-dienstensector in een halve eeuw geëvolueerd is. Wat begon met pioniers in uitzendarbeid die flexibele arbeidskrachten aanboden, is geëvolueerd tot een complex web van gespecialiseerde dienstverleners.

De jaren tachtig brachten specialisatie in werving, selectie en outplacement. Rond de millenniumwisseling namen technologiespelers zoals vacaturesites en online platformen het voortouw. Vandaag zijn alle grote techbedrijven – Google, Meta, Microsoft – op een of andere manier actief in deze markt, naast nieuwe dienstverleningsmodellen en -vormen zoals managed services providers, online labor platforms, recruitment process outsourcing en projectsourcing.

“De structurele nood aan en grotere flexibiliteit bij zowel vraag als aanbod was de belangrijkste aanjager,” stelt Deleu. Zij voorspelt een toekomst gedomineerd door AI-gestuurde wervingsplatforms, talent-analytics en cloudgebaseerde personeelstools. Het ecosysteem kent volgens haar “steeds meer diversificatie en specialisatie” waarbij het aartsmoeilijk wordt het overzicht te bewaren…

Enkele take-aways

voor HR professionals

Aanvaard dat full employment het nieuwe normaal is: denk niet meer vanuit een overvloed aan kandidaten.
Diversifieer je flexibiliteitsstrategieën voorbij de traditionele uitzendarbeid.
Investeer strategisch in technologie: Ontwikkel eerst een visie, dan pas de tools.

Voor beleidsmakers

Krijg meer zicht op het intermediaire ecosysteem: LinkedIn, Indeed en anderen spelen vandaag een cruciale rol.
Bescherm de publiek-private samenwerking: Besparingen mogen structurele partnerships niet ondermijnen.
Stimuleer academisch arbeidsmarktonderzoek: De kennislacune hindert effectief beleid en het arbeidsrecht is aan modernisering toe

Jan Denys ( red.) “Succesvol matchen in een krappe arbeidsmarkt: HR-dienstverlening in de 21ste eeuw” (2025) is een uitgave van Lannoo Campus. (D/2025/45/407 – ISBN 978 90 599 6107 4)

Met bijdragen van Marleen Deleu, Paul Verschueren, Frederiek De Kimpe, Patrick Slaets, Piet Van den Bergh, Eva Van Laere, Martin Willems, Karen Huysmans, Tim Goesaert, Ludo Struyven, Thomas Boogaerts, Hendrik Delagrange, Wim Adriaens, Raymonde Yerna, Sabine Lambrichts, Lieven Van Nieuwenhuyze, Viktorija Proskurovska en Wim Davidse.